Sáng nay, tôi tiếp nhận một bệnh nhân nữ 45 tuổi.
Chị bước vào phòng khám chậm rãi, đôi dép lê rộng không che hết hai cổ chân sưng phù. Khuôn mặt xanh xao, ánh mắt mệt mỏi.
Tôi hỏi nhẹ:
“Chị thấy không khỏe ở đâu”
Chị đáp:
“Em mệt lắm bác sĩ. Người nặng nề, chân sưng. Đêm thì đi tiểu liên tục, có hôm 4-5 lần.”
Tôi cúi xuống nhìn đôi chân sưng căng, da bóng loáng. Những dấu hiệu không xa lạ rồi hỏi tiếp:
“Chị có tiểu đường hay cao huyết áp không?”
Chị lắc đầu, dõng dạc trả lời tôi với vẻ khá tự tin:
“Dạ không. Em ăn uống kỹ lắm. Không rượu bia, không đồ mặn. Em toàn ăn mấy món lành thôi.”
Tôi có hỏi chị một ngày bình thường chị hay ăn gì. Chị trả lời ngay, như đã quen nói câu này với rất nhiều người:
“Sáng em ăn khoai lang với trứng luộc.
Tối cũng vậy. Và uống nước đỗ đen rang thay cho nước lọc.
Em ăn uống thế mấy tháng nay rồi. Người ta bảo ăn cho thanh lọc cơ thể, cho mát, cho khỏe thận.”
Tôi im lặng vài giây.
Không phải vì bất ngờ.
Mà vì tôi đã nghe câu chuyện này… quá nhiều lần.
Tôi chỉ định chị đi làm xét nghiệm chức năng thận, nước tiểu và siêu âm.
Hai tiếng sau, kết quả trả về.
Creatinin tăng cao.
Hệ số lọc cầu thận dưới 15 ml/phút.
Tôi nhìn chị, chậm rãi hỏi:
“Chị có người nhà đi cùng không?”
Chị nhìn tôi với ánh mắt lo lắng:
“Không bác sĩ. Chồng em đi làm xa, con còn nhỏ. Có gì bác sĩ cứ nói thẳng.”
Là bác sĩ, tôi buộc phải nói thẳng:
“Chị bị suy thận mạn giai đoạn cuối.”
(Hình ảnh sử dụng đã được sự cho phép của bệnh nhân)
(Hình ảnh siêu âm thận của bệnh nhân)
Chị sững người.
“Sao lại vậy được hả bác sĩ? Em đâu có ăn uống bậy bạ gì… toàn mấy món lành mạnh mà.”
Tôi giải thích từng câu một:
“Đỗ đen, khoai lang, trứng đều không xấu. Nhưng chúng chứa nhiều kali và đạm. Với người có thận yếu tiềm ẩn, việc ăn lặp lại mỗi ngày, kéo dài nhiều tháng khiến thận phải làm việc quá sức mà không có thời gian hồi phục.”
Chị cúi đầu, giọng run run:
“Ai cũng bảo mấy món đó tốt…”
Tôi đáp:
“Tốt với người này, nhưng có thể là gánh nặng với người khác. Thực phẩm không phải thuốc, và không có chế độ ăn nào phù hợp cho tất cả mọi người.
Với tình hình hiện tại của chị, chỉ còn cách chạy thận nhân tạo, mỗi tuần ba lần, để duy trì sự sống. Nếu không điều trị, thời gian còn lại sẽ rất ngắn.”
Nước mắt chị rơi xuống, không thành tiếng.
“ Em chỉ nghĩ ăn đơn giản, ăn “healthy” là sẽ khỏe… ai ngờ lại ra thế này.”
Tôi đặt tay lên vai chị:
“Chị không sai vì muốn sống lành mạnh.
Chị chỉ sai ở chỗ tin rằng một thói quen “tưởng là tốt” thì sẽ vô hại nếu lặp lại mỗi ngày.”
Trước khi ra khỏi phòng khám, chị quay lại hỏi tôi một câu rất khẽ:
“Bác sĩ ơi… nếu em biết sớm hơn, có tránh được không?”
Giây phút ấy tôi không biết trả lời sao.
Bởi ngoài kia, vẫn còn rất nhiều người giống chị.
Ăn uống giản dị. Tin vào những điều “ai cũng làm”.
Và chỉ nhận ra sự thật… khi thận đã không còn đủ sức để lên tiếng nữa.
Nhìn chị, tôi chợt nhớ đến cuốn
“Liệu pháp dinh dưỡng cho mọi loại bệnh”.
Cuốn sách mà tôi đã dành nhiều năm để ghi chép, tổng hợp và nghiên cứu, không phải từ lý thuyết khô cứng, mà từ chính những ca bệnh như chị - những người đã từng tin rằng mình đang ăn rất đúng, cho đến khi cơ thể không còn đủ sức im lặng.